Μαυρομιχάλη 9
Τ.Κ 10679
Αθήνα
Τηλ: +30.697.428.6950
Email: info@greenjustice.org.gr
Βρίσκεται: Green Justice » Δημοσιεύσεις - Άρθρα » Το περιβάλλον στην Ελληνική νομοθεσία

Επιλέξτε θέμα:

Εύρεση θέματος:

Εγγραφή στο newsletter:

Ξέρεις ότι:

  • Η μέση θερμοκρασία του πλανήτη θα αυξηθεί μέχρι το 2100 ως και 6,4 βαθμούς Κελσίου, με πιθανότερη μια άνοδο ως 4 βαθμούς ανάλογα με τα μέτρα που θα ληφθούν. Το φαινόμενο είναι αναπόφευκτο και θα διαρκέσει ως και μία χιλιετία.
  • Τα κύματα καύσωνα θα είναι πιο συχνά και πιο έντονα
  • Η στάθμη των ωκεανών παγκοσμίως θα ανέβει πάνω από 6 μέτρα τα επόμενα 40 χρόνια σε περίπτωση που λιώσει το στρώμα πάγου στην Γροιλανδία και στην Ανταρκτική σαρώνοντας ακτογραμμές σε όλο τον κόσμο.
  • Ξηρασίες και καταστρεπτικές φωτιές θα συμβαίνουν πιο συχνά.
  • Η δραστηριότητα των τροπικών κυκλώνων και τυφώνων θα ενταθεί.
  • Οι θάνατοι από την αύξηση της θερμοκρασίας θα διπλασιαστούν τα επόμενα 25 χρόνια, σε περίπου 300.000 το χρόνο.
  • Ο Αρκτικός ωκεανός δεν θα έχει καθόλου παγόβουνα μέχρι το καλοκαίρι του 2050
  • Πάνω από 1.000.000 είδη θα εξαφανιστούν παγκοσμίως μέχρι το 2050
  • Δισεκατομμύρια ανθρώπων δεν θα έχουν νερό να πιουν.
  • Η ελονοσία εξαπλώθηκε σε ψηλότερα υψόμετρα σε μέρη όπως οι Κολομβιανές Άνδεις, 2.100 μέτρα πάνω από την επιφάνεια της θάλασσας.
  • Περισσότερα από 279 ήδη φυτών και ζώων έχοντας ήδη επηρεαστεί από το φαινόμενο του θερμοκηπίου κινούνται πιο κοντά στους πόλους.
  • Ο αριθμός των καταστρεπτικών τυφώνων 4 και 5 έχει διπλασιαστεί τα τελευταία 30 χρόνια
  • Το στρώμα πάγου στη Γροιλανδία λιώνει. Ο ρυθμός έχει ήδη διπλασιαστεί τα τελευταία δέκα χρόνια

Σε συνεργασία με:

Το περιβάλλον στην Ελληνική νομοθεσία

Από το Νικόλαο Αναστασόπουλο


Σύνοψη Ελληνικού Νομικού Πλαισίου για το Περιβάλλον

Το Περιβάλλον και η προστασία του από τις καταστροφικές επιδράσεις της τεχνολογικής προόδου, της απρογραμμάτιστης οικονομικής ανάπτυξης και του σύγχρονου καταναλωτικού τρόπου ζωής αποτελεί αντικείμενο επιστημονικής επεξεργασίας, τόσο των θετικών όσο και των κοινωνικών επιστημών, αλλά και νομικής ρύθμισης μέσω κανόνων δημοσίου και ιδιωτικού δικαίου σε εθνικό και διακρατικό επίπεδο.

Η αξιοποίηση του δικαίου, ως ενός από τα σημαντικότερα όπλα στον αγώνα για την πρόληψη και αποκατάσταση των προσβολών του Περιβάλλοντος και τη διαφύλαξη της οικολογικής ισορροπίας, αποτελεί πολιτική επιλογή που δημιουργήθηκε κάτω απ’ την πίεση της όξυνσης των περιβαλλοντικών προβλημάτων. Υπό την πίεση, λοιπόν, της προϊούσας υποβάθμισης του περιβάλλοντος, έχει διαμορφωθεί σε εθνικό, κοινοτικό και διεθνές επίπεδο ένα πλούσιο κανονιστικό πλαίσιο.

Σκοπός του παρόντος άρθρου είναι η ενημέρωση των πολιτών αναφορικά με τη νομοθεσία για το Περιβάλλον στην Ελλάδα, καθώς και η εξοικείωσή τους με βασικές έννοιες και ορισμούς που διέπουν την εθνική έννομη προστασία του Περιβάλλοντος.

Ι. ΟΙ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΕΣ ΡΥΘΜΙΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΤΟΥ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ

Η προστασία του Περιβάλλοντος προβλέπεται με σαφήνεια από το άρθρο 24, παράγραφοι 1 και 2, του Ελληνικού Συντάγματος του 1975, το οποίο τροποποιήθηκε το 2001. Το αναθεωρημένο άρθρο 24 του Συντάγματος προβλέπει και κατοχυρώνει νέα δικαιώματα και αρχές, ενώ παράλληλα εισάγει νέες έννοιες, με απώτερο σκοπό την αποτελεσματικότερη προστασία του Περιβάλλοντος. Θεματοφύλακας του Συντάγματος και ειδικότερα του άρθρου 24 είναι το Συμβούλιο της Επικρατείας, ως Ανώτατο Διοικητικό Δικαστήριο, το οποίο ελέγχει τον τρόπο ανάπτυξης της χώρας και έχει αναδειχθεί σε παραγωγό περιβαλλοντικής πολιτικής.

Α. ΤΟ ΔΙΚΑΙΩΜΑ ΣΤΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ (άρθρο 24  §1 εδάφιο α΄)

Μια συγκριτική μελέτη του άρθρου 24 του Συντάγματος του 1975 και του 2001 οδηγεί στο συμπέρασμα, ότι τα τελευταία χρόνια έχει αρχίσει να συγκροτείται η ανάγκη για την κατοχύρωση ενός νέου δικαιώματος: το δικαίωμα στο Περιβάλλον.

Μπορεί να οριστεί ως το δικαίωμα που έχει το άτομο για ένα Περιβάλλον υγιεινό και οικολογικά ισόρροπο και , επομένως, ως το δικαίωμα που έχει για την προστασία αυτού του Περιβάλλοντος. Η προστασία του Περιβάλλοντος πρέπει να εκληφθεί εδώ στην ευρεία της έννοια, δηλαδή ως προστασία, ορθολογική διαχείριση, διατήρηση, αποκατάσταση και βελτίωση του Περιβάλλοντος. Η ύπαρξη αυτού του δικαιώματος δημιουργεί για τη δημόσια εξουσία την υποχρέωση να καταστήσει το άτομο ικανό, είτε μόνο του είτε σε ομάδες συλλογικά, να προστατεύσει το Περιβάλλον του. Η υποχρέωση αυτή, καταλήγει στη δημιουργία νομικού πλαισίου κατάλληλου για την πραγμάτωση αυτού του δικαιώματος.

Συγκεκριμένα, μετά την αναθεώρηση στο άρθρο 24 §1 εδάφιο α΄ καταγράφεται η υποχρέωση του Κράτους για λήψη τόσο θετικών μέτρων για την προστασία του Περιβάλλοντος, όσο και η αποχή από ενέργειες που μπορούν να το βλάψουν. Με την έννοια αυτή κατοχυρώνεται η μεικτή φύση  του δικαιώματος στο Περιβάλλον, δηλαδή, ως κοινωνικό και ατομικό δικαίωμα παράλληλα. Αυτό συμβαίνει διότι τα ατομικά δικαιώματα απαιτούν τη δημιουργία ενός ελεύθερου πεδίου ύπαρξης και δράσης, την αποχή δηλαδή του Κράτους, ενώ τα κοινωνικά απαιτούν την παρέμβαση του Κράτους με θετική παροχή.

Β. Η ΕΝΝΟΙΑ ΤΗΣ ΣΥΜΜΕΤΟΧΗΣ

Η συμμετοχή των πολιτών στις αποφάσεις της Διοίκησης που αφορούν στην προστασία του Περιβάλλοντος και που υλοποιούνται με τις διοικητικές πράξεις, στις οποίες οι αποφάσεις αυτές καταλήγουν, βρίσκει νομιμοποιητικό έρεισμα:

στην ουσιαστική πραγμάτωση του περιεχομένου της Δημοκρατίας,

στην ύπαρξη του κοινωνικού δικαιώματος του ατόμου επί του Περιβάλλοντος και, συνεπώς, επί της προστασίας του και

στην διαρκώς εντονότερα συνειδητοποιούμενη ανάγκη ενός ισόρροπου μοιράσματος της ρύθμισης και αντιμετώπισης των κοινωνικών αναγκών ανάμεσα στη δημόσια εξουσία και την κοινωνία των πολιτών, ως σύνολο δυναμικό με ρυθμιστική ικανότητα.

Στο άρθρο 24 του Συντάγματος, η έννοια της συμμετοχής περιλαμβάνει τρία στοιχεία:

την πληροφόρηση των πολιτών και το δικαίωμά τους για πληροφόρηση εκ μέρους της Διοίκησης για όλα τα θέματα που αφορούν στο Περιβάλλον και την προστασία του,

τη στενή έννοια «συμμετοχή», η οποία αφορά πράξεις και δράσεις, είτε ατομικές είτε συλλογικές, με σκοπό την εκπλήρωση της ως άνω αναφερομένης πληροφόρησης του κοινού, ως και την ιδία επέμβαση για την εφαρμογή των κανόνων προστασίας και πρόληψης κινδύνου για το Περιβάλλον και

τα ένδικα μέσα (δηλαδή τα μέσα δικαστικής προστασίας) που είτε κατοχυρώνουν το δικαίωμα για πληροφόρηση και συμμετοχή στη λήψη αποφάσεων που αφορούν στο Περιβάλλον είτε δίνουν τη δυνατότητα για μια αποτελεσματική προστασία του Περιβάλλοντος.

Γ. Η ΑΡΧΗ ΤΗΣ ΑΕΙΦΟΡΙΑΣ ΚΑΙ Η ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΤΩΝ ΔΑΣΩΝ

Με την αναθεώρηση του 2001 κατοχυρώνεται η αρχή της αειφορίας, ή αλλιώς της βιώσιμης ανάπτυξης. Επιπλέον, με την κατοχύρωση της ατομικής διάστασης του δικαιώματος στο Περιβάλλον, αναγνωρίζεται πλέον ως δικαίωμα του καθενός και ταυτόχρονα κατοχυρώνεται η υποχρέωση του Κράτους για την σύνταξη δασολογίου και εθνικού κτηματολογίου, ενώ η απαγόρευση μεταβολής του προορισμού των δασών επεκτείνεται από τα δημόσια και στα ιδιωτικά.

Ας δούμε λοιπόν αναλυτικότερα κάποιες έννοιες που περιέχονται στο Σύνταγμα:

Αρχή της Αειφορίας (άρθρο 24 § 1 εδάφιο β΄)

Η αρχή της αειφορίας ή αρχή της βιώσιμης ανάπτυξης, συνεπάγεται την προστασία του Περιβάλλοντος για χάρη των επερχόμενων γενεών και σύμφωνα με την απόφαση 2537/1996 του Συμβουλίου της Επικρατείας (ΣτΕ), «Το φυσικό περιβάλλον έχει αναχθεί σε αυτοτελώς προστατευόμενο αγαθό, προκειμένου να εξασφαλισθεί η οικολογική ισορροπία και η διαφύλαξη των φυσικών πόρων προς χάρη και των επόμενων γενεών».

Έννοια του Δάσους και της δασικής έκτασης (άρθρο 24 § 1 εδάφιο γ΄)

Το Σύνταγμα δημιουργεί ένα ιδιαίτερο προστατευτικό καθεστώς για τα δάση. Τι είναι όμως ακριβώς το δάσος; Η ερμηνεία της έννοιας του δάσους δίνεται από τη σχετική νομολογία του ΣτΕ (2537/1996), σύμφωνα με την οποία «ως δάσος ή δασικό οικοσύστημα νοείται το οργανικό σύνολο άγριων φυτών με ξυλώδη κορμό πάνω στην αναγκαία επιφάνεια του εδάφους, τα οποία μαζί με τη συνυπάρχουσα χλωρίδα και πανίδα, αποτελούν μέσω της αμοιβαίας αλληλεξάρτησης και αλληλεπίδρασής τους, ιδιαίτερη βιοκοινότητα (δασοβιοκοινότητα) και ιδιαίτερο φυσικό περιβάλλον (δασογενές). Δασική έκταση υπάρχει όταν στο παραπάνω σύνολο, η άγρια ξυλώδης βλάστηση, υψηλή ή θαμνώδης είναι αραιά».

Η υποχρέωση σύνταξης Δασολογίου (άρθρο 24 § 1 εδάφιο δ΄)

Από το Σύνταγμα καθιερώνεται ως υποχρέωση του κράτους η σύνταξη εθνικού δασολογίου και εθνικού κτηματολογίου (άρθρο 24 παρ. 1, εδ. δ΄). Η κατοχύρωση αυτή είναι πολύ σημαντική διότι η καταγραφή αυτή αναμένεται να συμβάλει αποφασιστικά στην πληροφόρηση αλλά και στην προληπτική προστασία των δασών.

Περιορισμοί ως προς τις μεταβολές των δασών και των δασικών εκτάσεων (άρθρο 24 § 1 εδάφιο ε΄)

Με την αναθεώρηση του 2001 απαλείφθηκε ο όρος «δημοσίων» από την παρ. 1 εδ. δ΄ του άρθρου 24, και κατά συνέπεια η απαγόρευση μεταβολής του προορισμού των δασών καταλαμβάνει και τα ιδιωτικά δάση. Σημαντική είναι και η διάταξη 117 παρ. 3 Σ η οποία και επιβάλλει την υποχρέωση αναδάσωσης τόσο των δημόσιων όσο και των ιδιωτικών δασών και δασικών εκτάσεων που καταστρέφονται με οποιονδήποτε τρόπο.

Χωροταξικά και Πολεοδομικά θέματα (άρθρο 24 § 2 εδάφιο β΄)

Το συγκεκριμένο άρθρο του Συντάγματος θεσπίζει το γενικότερο πλαίσιο νομιμότητος σε ζητήματα διαπλοκής Περιβάλλοντος και πολεοδομικής πολιτικής.

ΙΙ. ΟΙ ΝΟΜΟΘΕΤΙΚΕΣ ΡΥΘΜΙΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΤΟΥ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ

Το νομικό πλαίσιο που ορίζει το Σύνταγμα της Ελλάδος σχετικά με το Περιβάλλον, συμπληρώνεται από την πλούσια Νομολογία του Συμβουλίου της Επικρατείας (ΣτΕ), την ελληνική Νομοθεσία καθώς και από πληθώρα κανονισμών, όπως αυτά απορρέουν από Διεθνείς Συμβάσεις και ευρωπαϊκές οδηγίες.

Α. ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΗΣ ΕΠΙΚΡΑΤΕΙΑΣ

Το Ε΄ Τμήμα του ΣτΕ είναι το κατ’ εξοχήν αρμόδιο τμήμα που ασχολείται με την εκδίκαση υποθέσεων αναφορικά με το Περιβάλλον. Με πληθώρα αποφάσεων, η πλούσια νομολογία του αποτελεί ξεχωριστή πηγή δικαίου για την ελληνική έννομη τάξη. Παρά το γεγονός ότι η νομολογία αυτή δεν είναι δεσμευτική, έχει συμβάλλει στη διαμόρφωση και επεξεργασία μιας σειράς αρχών όπως, η αρχή της βιωσιμότητας, η αρχή της βιοποικιλότητας, η αρχή της ήπιας αναπτύξεως ευπαθών οικοσυστημάτων, η αρχή της πολιτιστικής κληρονομιάς, η αρχή του βιώσιμου αστικού περιβάλλοντος.

Β. ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΝΟΜΟΘΕΣΙΑ – ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΙ – ΠΡΟΕΔΡΙΚΑ ΔΙΑΤΑΓΜΑΤΑ

Ως γνωστόν, το Περιβάλλον είναι μια έννοια η οποία βρίσκεται σε συνεχή εξέλιξη, γεγονός το οποίο επιβεβαιώνεται και από την θεσμοθέτηση της Αρχής της Αειφορίας. Φυσικά, οι νόμοι και οι κανονισμοί δεν μπορούν να καλύψουν επακριβώς την πληθώρα περιβαλλοντικών ζητημάτων που προκύπτουν κατά τη διάρκεια της εξέλιξης αυτής. Ωστόσο, είναι γεγονός η ύπαρξη μιας ικανοποιητικής νομοθεσίας. Μέχρι σήμερα, ο εθνικός νομοθέτης επικεντρώνεται στα πιο αναγκαία επιμέρους ζητήματα, τα οποία συμπληρώνονται από διάφορους κανονισμούς και Προεδρικά Διατάγματα σε πιο εξειδικευμένα θέματα. Ενδεικτικά, λοιπόν, μπορούν να παρατεθούν τα παρακάτω:

Αρ. 11/1981 Εθν. Συμβ. Χωροταξίας και Περιβάλλοντος “περί χαράξεως κατευθυντηρίων γραμμών για τη διατήρηση, προστασία και οικολογική διαχείριση των παρακτίων βιοτόπων και μέτρα προστασίας για ορισμένους από αυτούς”.

Ν. 1650/1986 “Για την προστασία του περιβάλλοντος” (άρθρα 11 ,18).

Ν. 1650/1986 “Για την προστασία του περιβάλλοντος” (άρθρα 12-16) Υγειονομική διάταξη Ε1β 301/64 “Περί συλλογής, αποκομιδής και διάθεσης απορριμμάτων” (νοσοκομειακά απορρίμματα).

ΚΥΑ 18670/777/29.2.1988 “Μέτρα προστασίας της θαλάσσιας χελώνας Caretta-Caretta, που αναπαράγεται στον κόλπο Λαγανά της νήσου Ζακύνθου”.

ΚΥΑ 30781/1521/20.4.1988 “Μέτρα για την προστασία της Μεσογειακής φώκιας Monachus-Monachus και του βιοτόπου της, των άλλων ειδών πανίδας και της χλωρίδας στο υπό δημιουργία πάρκο των Βορείων Σποράδων”.

ΚΥΑ 30027/1193/9.3.1990 “Μέτρα για την προστασία του υγροβιοτόπου του Αμβρακικού κόλπου και της ευρύτερης περιοχής”.

Π.Δ. 517/1991 “Τεχνικές προδιαγραφές, απαραίτητος ιατρικός εξοπλισμός, διάκριση και σύνθεση προσωπικού και συμπλήρωση του Π.Δ. 247/1991″

ΚΥΑ 77921/1995 (ΦΕΚ 795/1995) «Ελεύθερη πρόσβαση του κοινού στις Δημόσιες Αρχές για πληροφορίες σχετικά με το περιβάλλον».

Νόμος 2742/1999 (ΦΕΚ 207Α/7-10-1999) «Χωροταξικός σχεδιασμός και αειφόρος ανάπτυξη και άλλες διατάξεις».

ΚΥΑ Υ1β/2000/1995 (ΦΕΚ 343Β/1995) «Περί όρων ιδρύσεως και λειτουργίας πτηνο-κτηνοτροφικών εγκαταστάσεων».

ΥΑ 85167/820/2000 (ΦΕΚ 447Β/2000) «Έγκριση Κώδικα Ορθής Γεωργικής Πρακτικής».

ΥΑ Η.Π. 17239/2002 (ΦΕΚ 1175Β/2002) «Καθορισμός δικαιολογητικών διαδικασίας και προϋποθέσεων χωροθέτησης περιοχών οργανωμένης ανάπτυξης υδατοκαλλιεργειών».

Στο σημείο αυτό αξίζει να επισημανθεί το σχετικό με τις περιοχές NATURA  νομοσχέδιο για την βιοποικιλότητα, αναφορικά με την περιορισμένη δόμηση αυτών, το οποία αποσκοπεί στην αποτελεσματικότερη εφαρμογή των θεσμοθετημένων μέτρων για την προστασία του Περιβάλλοντος.

Γ. ΔΙΕΘΝΕΙΣ ΣΥΜΒΑΣΕΙΣ ΚΑΙ ΕΥΡΩΠΑΪΚΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ

Οι Διεθνείς Συμβάσεις και ειδικότερα οι ευρωπαϊκές οδηγίες αποτελούν ίσως την κυριότερη πηγή δικαίου, με απώτερο σκοπό την εναρμόνιση διαφόρων χωρών σε θέματα Περιβαλλοντικού Δικαίου και κατ’ επέκταση τη πληρέστερη ενιαία νομική θωράκιση του Περιβάλλοντος σε παγκόσμια διάσταση. Οι κυριότερες από αυτές έχουν ως εξής:

i) Διεθνείς Συμβάσεις

Διεθνής Σύμβαση της Βέρνης για τη διατήρηση της άγριας ζωής και του φυσικού περιβάλλοντος της Ευρώπης ( επικ. Ν. 1335/1983).

Διεθνής Σύμβαση RAMSAR “Σύμβαση για τους Υγροτόπους Διεθνούς Σημασίας ως Ενδιαιτημάτων Υδρόβιων Πουλιών” (1971 Ραμσάρ, Ιράν).

Συγκεκριμένα, η δεύτερη (RAMSAR) άρχισε να εφαρμόζεται από το 1975 με τη συμφωνία 80 χωρών για την ορθή διαχείριση των υγροτόπων σύμφωνα με τις αρχές βιώσιμης ανάπτυξης (Sustainable development). Μέχρι τώρα περιλαμβάνονται 650 υγρότοποι (έκταση 43 εκατ. εκτάρια), στη Ευρώπη είναι 362 υγρότοποι. Από τους περίπου 408 υγροτόπους της Ελλάδας, καλύπτονται από τη σύμβαση 11 μεγάλα οικοσυστήματα υγροτόπων: Δέλτα Έβρου, Λίμνη Ισμαρίδα (Μητρικού) και λιμνοθάλασσες Ροδόπης, Λίμνη Βιστωνίδα και λιμνοθάλασσα Πόρτο – Λάγος, Δέλτα Νέστου, Τεχνητή λίμνη Κερκίνη (Σέρρες), Λίμνες Βόλβη και Κορώνεια, Δέλτα ποταμών Αξιού-Λουδία-Αλιάκμονα και Αλυκή Κίτρους, Λίμνη Μικρή Πρέσπα, Αμβρακικός κόλπος, Λιμνοθάλασσα Μεσολογγίου, Λιμνοθάλασσα Κοτύχι – Δάσος Στροφυλιάς (Ηλεία). Η τελευταία απογραφή των υγροτόπων έγινε το 1993 από το Ελληνικό Κέντρο Βιοτόπων-Υγροτόπων (ΕΚΒΥ) σε συνεργασία με το Τμ. Διαχείρισης Φυσικού Περιβάλλοντος του ΥΠΕΧΩΔΕ.

ii) Ευρωπαϊκές Οδηγίες

67/548/ΕΟΚ “Ταξινόμηση, συσκευασία και επισήμανση των επικίνδυνων ουσιών” (η Οδηγία-πλαίσιο συνοδεύτηκε με άλλες, όπως 69,81/ΕΟΚ, 70/189/ΕΟ, 71/141, 73/146, 75/409, 79/831 και πολυάριθμες τροποποιήσεις) [εναρμόνιση: Π.Δ. 329/1983, ΚΥΑ 279/1985].

73/404/ΕΟΚ “Περί προσεγγίσεως των νομοθεσιών των κρατών μελών των αναφερομένων στα απορρυπαντικά”.

76/769/ΕΟΚ και 79/663 “Περιορισμοί στην κυκλοφορία και χρήση μερικών επικίνδυνων ουσιών και παρασκευασμάτων” [εναρμόνιση: Π.Δ. 445/1983].

Απόφαση 78/618/ΕΟΚ “Περί συστάσεως επιστημονικής συμβουλευτικής επιτροπής για την έρευνα της τοξικότητας και της οικοτοξικότητας των χημικών ενώσεων”.

80/372/ΕΟΚ “Περί των χλωροφθορανθράκων στο περιβάλλον”.

Απόφαση 81/437/ΕΟΚ “Περί καθορισμού των κριτηρίων σύμφωνα με τα οποία η πληροφόρηση σχετικά με το ευρετήριο των χημικών ουσιών θα παρέχεται από τα κράτη μέλη της επιτροπής”.

82/501/ΕΟΚ “Καθορισμός μέτρων και περιορισμών για την αντιμετώπιση κινδύνων από ατυχήματα μεγάλης έκτασης που περικλείουν ορισμένες βιομηχανικές δραστηριότητες” [ εναρμόνιση: ΚΥΑ 18187/272/24.2.1988, η οδηγία είναι γνωστή ως "οδηγία Σεβέζο"].

83/513/ΕΟΚ “Για τις οριακές τιμές και τους ποιοτικούς στόχους για τις απορρίψεις καδμίου”.

87/18/ΕΟΚ “Για την προσέγγιση των νομοθετικών, κανονιστικών και διοικητικών διατάξεων σχετικά με την εφαρμογή των αρχών της ορθής εργαστηριακής πρακτικής και τον έλεγχο της εφαρμογής του κατά τις δοκιμές των χημικών ουσιών”.

87/216/ΕΟΚ “τροποποίηση της οδηγίας 82/501/ΕΟΚ” (με αυστηρότερες προδιαγραφές και αποθηκευμένες ποσότητες εύφλεκτων υλικών).

88/320/ΕΟΚ “Σχετικά με τον έλεγχο και επιβεβαίωση της ορθής εργαστηριακής πρακτικής”.

88/610/ΕΟΚ “τροποποίηση της 82/501/ΕΟΚ ως προς το παράρτημα ΙΙ και προσθήκη νέου παραρτήματος για την ενημέρωση του κοινού σε περιπτώσεις ατυχημάτων μεγάλης έκτασης [ΚΥΑ 77119/4607/1993 τροποποίηση και συμπλήρωση της 18187/1988 ΚΥΑ].

Απόφαση ΕΟΚ/1734/88 “Σχετικά με την εισαγωγή και εξαγωγή από την Κοινότητα ορισμένων επικινδύνων χημικών ουσιών”.

92/43/ΕΟΚ για το δίκτυο NATURA 2000

ΕΠΙΛΟΓΟΣ

Συμπέρασμα όλων αυτών είναι το γεγονός, ότι υπάρχει ένα ευρύ νομικό πλαίσιο για την προστασία του Περιβάλλοντος. Ωστόσο, αυτού του είδους η προστασία δεν μπορεί να είναι αποτελεσματική χωρίς την απαρέγκλιτη εφαρμογή των θεσμοθετημένων κανόνων. Όπως όμως, ισχύει σε κάθε κανόνα δικαίου, έτσι και στην περίπτωση των θεσμοθετημένων κανόνων για το Περιβάλλον, δεν μπορεί να υπάρξει πιστή εφαρμογή τους, αν δεν έχει γίνει, πρωτίστως, αποδεκτό στη συνείδηση του κάθε πολίτη η ανάγκη της προστασίας του Περιβάλλοντος. Γι αυτό και κρίνεται θέμα πρωτευούσης σημασίας η οικολογική παιδεία, αφού αυτή είναι που θα δημιουργήσει οικολογική συνείδηση και κατ’ επέκταση, θα οδηγήσει ένα άτομο ή ένα φορέα ανθρώπων να σεβαστούν, να εφαρμόσουν, ακόμα και να βελτιώσουν τους κανόνες προστασίας του Περιβάλλοντος.